Terapia schematów – wiele Ja w jednym ciele
Czym jest psychoterapia schematów
Psychoterapia schematów to podejście terapeutyczne wywodzące się z nurtu terapii poznawczo-behawioralnej (tzw. Trzecia fala). Zostało stworzone głównie z myślą o zaburzeniach osobowości i długotrwałych problemach psychicznych, gdzie standardowe metody psychoterapii poznawczo-behawioralnej okazywały się niewystarczające do osiągnięcia zmiany i poprawy stanu psychicznego pacjentów. Psychoterapia schematów jest podejściem integrującym różne nurty terapeutyczne. Czerpie z klasycznej psychoanalizy, terapii humanistycznej oraz nurtu poznawczo-behawioralnego. Jej skuteczność wykazano w leczeniu wielu problemów psychicznych. Jest stale rozwijana i dostosowywana do pracy z różnymi zaburzeniami.
Dla kogo przeznaczona jest psychoterapia schematów
Pierwotnie to podejście zostało stworzone do leczenia zaburzeń osobowości, problemów interpersonalnych i emocjonalnych oraz dla osób, które intelektualnie rozumiały, co się z nimi dzieje, ale nie czuły tego w swoich emocjach. Aktualnie psychoterapia schematów jest wykorzystywana do leczenia wielu problemów i zaburzeń psychicznych. Jest szczególnie zalecana, gdy problemem są emocje, a intelektualny wgląd nie przynosi oczekiwanych efektów oraz dla osób, które chcą lepiej zrozumieć siebie, swoją przeszłość oraz nauczyć się dbania o swoje potrzeby.
Na czym polega praca w nurcie psychoterapii schematów
Podstawowym złożeniem i celem terapii schematów jest adekwatne zaspokajanie swoich potrzeb. Wyróżniono pięć potrzeb, które powinny być zrealizowane w okresie wczesnego dzieciństwa, a ich niezaspokojenie w tamtym czasie ma wpływ na aktualne funkcjonowanie i problemy. Do podstawowych potrzeb zaliczamy:
1. Potrzebę bezpieczeństwa, akceptacji, troski.
2. Potrzebę autonomii, kompetencji i tożsamości.
3. Potrzebę realistycznych granic i samokontroli.
4. Potrzebę wolności w wyrażaniu potrzeb i emocji.
5. Potrzebę spontaniczności i zabawy.
Jeżeli powyższe potrzeby były zaspokajane w dzieciństwie to aktualnie wiąże się to z prawidłowym funkcjonowaniem. Takie osoby potrafią zaspokajać i dbać o swoje potrzeby, a kiedy nie jest to możliwe potrafią to zaakceptować bez zbędnej frustracji. Ich funkcjonowanie pozostaje niezaburzone. Inaczej jest w przypadku osób, których wczesnodziecięce potrzeby nie były prawidłowo zaspokajane. Taka sytuacja prowadzi do powstania schematów, które powodują cierpienie, są źródłem objawów i zaburzonego funkcjonowania. Celem terapii jest rozpoznanie schematów, nazwanie ich i przeformułowanie, by w zdrowy sposób zaspokajać własne potrzeby.
Jakie metody są wykorzystywane w psychoterapii schematów
Terapia schematów wykorzystuje różnorodne metody do osiągnięcia zmiany. Zasadniczo można je podzielić na kilka różnych grup:
1. Metody poznawcze – odnoszą się do sposobu postrzegania sytuacji i nadawania znaczeń. Praca koncentruje się głównie na rozpoznawaniu negatywnych wzorców myślowych i ich weryfikacji, by wpłynąć na emocje i zachowania.
2. Metody behawioralne – polegają na modyfikacji zachowania w celu weryfikacji negatywnych przewidywań.
3. Metody doświadczeniowe – charakterystyczne dla psychoterapii schematów – odnoszą się do emocji i ich doświadczania. Pozwalają na głębsze doświadczanie emocji i ich korektę.
Podsumowanie
Psychoterapia schematów jest sprawdzoną metodą leczenia wielu problemów psychicznych. Sprawdza się szczególnie dobrze, gdy metody oparte o zmianę myślenia są niewystarczające. Jej koncentracja na emocjach pozwala odczuć zmianę emocjonalną, tak ważną dla wielu osób. Istotnym elementem terapii jest nauka zdrowego zaspokajania własnych potrzeb oraz wyjście z destrukcyjnych schematów, które są często nazywane pułapkami życiowymi i prowadzą do cierpienia i braku satysfakcji.
